Sportaccommodaties als klimaatbuffer: meer dan alleen sport

Hevige regenbuien die riolen laten overlopen, straten die blank staan en velden die onbespeelbaar zijn: het is geen uitzonderlijk scenario meer. Volgens Ger Pannekoek van EWB en Hugo Heitmeijer van Antea Sport is juist de sportaccommodatie onderdeel van de oplossing.

De cijfers liegen er niet om: de jaarlijkse neerslag in Nederland steeg tussen 1910 en 2022 met 26 procent, en het aantal dagen met meer dan 50 millimeter neerslag nam sinds 1951 met 85 procent toe. Tegelijkertijd zijn er meer perioden van droogte. In dichtbebouwde gebieden heeft regenwater bij piekbuien simpelweg nergens naartoe, zeker als riolering verouderd is of hemelwater en afvalwater nog gemengd worden afgevoerd.

Daar komt nog een uitdaging bij: in kustregio's verzilt het grondwater steeds verder, wat beregening van sportvelden bemoeilijkt. En in het binnenland — alleen al in Noord-Brabant wordt jaarlijks naar schatting 2,55 miljoen kubieke meter water gebruikt binnen voetbal en hockey — groeit de afhankelijkheid van grondwater tot een risico naarmate droge zomers vaker voorkomen.

Het onbenutte potentieel van sportvelden

Ger Pannekoek, directeur bij EWB, ziet in sportaccommodaties een kans die gemeenten kunnen aangrijpen. "Sportaccommodaties bieden ruimte om het omliggende systeem te ontlasten. Water dat nu via het riool naar de zuivering gaat of waarvoor in hemelwaterstelsels geen ruimte is, kan op een sportpark worden opgevangen en verwerkt. Dan gaat het niet alleen om het water van het sportpark zelf, maar ook voor de omliggende wijk."

Hugo Heitmeijer, projectmanager bij Antea Sport, herkent dat beeld. "Door sportparken te voorzien van waterzuiverings- en opslagoplossingen geven we een antwoord op waterproblemen in de verharde omgeving."

Een natuurlijke oplossing, zonder plastic

De samenwerking tussen Antea Sport en EWB kwam voort uit een gedeeld uitgangspunt: geen microplastics in de bodem. Onder sportvelden, groenstroken en parkeerterreinen wordt een laag met schelpen en mineralen aangelegd — Rain Shell genaamd — waarin hemelwater direct wordt opgevangen en gezuiverd. Het gezuiverde water is daarna geschikt voor beregening van velden of het doorspoelen van toiletten.

Pannekoek legt uit hoe het systeem verder werkt: "Omdat het water gezuiverd wordt, kan het via FHVI — Fast High Volume Infiltration — worden afgevoerd naar watervoerende lagen op tien tot dertig meter diepte. Zo worden grotere hoeveelheden water verwerkt en wordt het bestaande, natuurlijke systeem benut voor waterberging. In droge perioden kan het aangevulde grondwater ook weer worden benut, waarmee drinkwatersuppletie overbodig wordt."

Praktijk: Sportpark Spieringhorn in Amsterdam

De theorie wordt momenteel omgezet in praktijk op Sportpark Spieringhorn in Amsterdam, onderdeel van het Scale Up-programma voor toekomstbestendige kunstgrasvelden in Amsterdam en Haarlem. Hier wordt de gecombineerde oplossing van Rain Shell en FHVI toegepast rondom de velden, in de drainage en langs de randen. Een vervolgpilot moet uitwijzen of dezelfde techniek ook toepasbaar is ónder kunstgrasvelden, wat de capaciteit en het effect aanzienlijk zou vergroten.

"We starten met wat we al weten dat werkt: de schelpen en mineralen onder de grond rondom het veld die het water zuiveren, waardoor overtollig water in de diepere ondergrond kan worden afgevoerd", aldus Heitmeijer. Pannekoek voegt toe: "Juist op deze locatie, waar weinig ruimte is en veel bebouwing, helpt het enorm om bij buien van negentig millimeter per uur het watersysteem te ontlasten en schade aan vitale infrastructuur te voorkomen."

Meer dan sport

De techniek is beschikbaar en de ruimte is aanwezig. Toch vraagt het om domeinoverstijgende samenwerking: sportbeheerders zijn verantwoordelijk voor bespeelbare velden, niet voor de waterhuishouding van de wijk. Amsterdam en Haarlem laten zien dat die samenwerking mogelijk is. Pannekoek: "Zie het niet als gevaar, maar als een kans, waarin je sportpark meer voor de buurt kan betekenen dan alleen sport."

Wilt u weten wat uw sportaccommodatie kan betekenen in de aanpak van wateroverlast of klimaatadaptatie? Neem contact op met de specialisten van Antea Sport, of lees meer over onze innovaties.